o presente do indicativo
- de tegenwoordige tijd van de aantonende wijs -

• fumo muito (ik bedoel dat ik een fikse roker ben)
  
  
• estou a fumar muito (ik bedoel dat ik flink zit te paffen)
  
  
• tenho fumado muito (ik bedoel dat ik de laatste tijd veel rook)
  
  

• fumo muito is de enkelvoudige werkwoordsvorm, die heeft een algemene strekking.
  amo te, chove sempre, vives sozinho? ik hou van je, het regent altijd, woon je alleen?
  
  
• estou a fumar muito is de samengestelde vorm met het hulpwerkwoord ESTAR (zijn), die aangeeft dat de handeling gaande is, dat men ergens mee bezig is
  está a chover, estão a gostar do almoço?, estou a fazer ferias (het regent, smaakt het (middag)eten?, ik ben op vakantie)
  
  
• tenho fumado muito is de samengestelde vorm met TER (hebben), die aangeeft dat de handeling plaatsvindt in het korte verleden en tot op heden nog voortduurt.
  tens telefonado o Pedro? heb je Pedro nog gebeld? (met de intentie je pogingen daartoe voort te zetten)
  não temos feito muita coisa we voeren (de laatste tijd) niet veel uit
  tenho lido o jornal ik zit/lig/sta hier (al een poosje) de krant te lezen
  Deze derde vorm kennen we volstrekt niet in het Nederlands. Voor een deel is het een kwestie van leren aanvoelen, deels ook gewoon na-apen! :-)